Coaching kariery, a doradztwo zawodowe.

Według Międzynarodowej Federacji Coachów (ICF) coaching to interaktywny proces, który pomaga pojedynczym osobom lub organizacjom w przyspieszeniu tempa rozwoju i polepszeniu efektów działania. Coachowie pracują z klientami nad zagadnieniami związanymi z biznesem, rozwojem kariery, finansami, zdrowiem i relacjami interpersonalnymi. Dzięki coachingowi klienci ustalają konkretniejsze cele, optymalizują swoje działania, podejmują trafniejsze decyzje i pełniej korzystają ze swoich naturalnych umiejętności .

http://www.coachfederation.org/

Career coaching, jako jeden z obszarów coachingu, jest szczególnie przydatny dla osób chcących rozważnie zaplanować swoją przyszłość zawodową. Jest on wsparciem w prowadzeniu kariery klienta tak, by jej przebieg był zgodny z jego wartościami, potrzebami i umiejętnościami. Coaching kariery pozwala obiektywnie i rzetelnie ocenić obecną sytuację zawodową oraz wskazać możliwości i zagrożenia w kreowaniu przyszłości zawodowej klienta . Podczas sesji coachingowych klient pracuje nad różnymi zagadnieniami, takimi jak:

  • tworzenie strategii rozwoju kariery,
  • identyfikacja ograniczeń, mocnych i słabych stron,
  • wyznaczanie krótko- i długoterminowych planów zawodowych,
  • networking w budowaniu kariery,
  • marketing własnej osoby na rynku pracy (personal marketing) itp.

Świadomie dostrzegamy iż  klient jest z natury kreatywny i pełen pomysłów. Zadanie coacha polega więc na wydobyciu tych zasobów, umiejętności, jakie klient już ma. Rola coacha polega też na stworzeniu nowej, często bardziej obiektywnej, perspektywy na dane zagadnienie oraz dzieleniu się informacją zwrotną. Odpowiedzialność za podjęcie decyzji i działań spoczywa w rękach klienta. Inaczej mówiąc, coaching służy poszerzaniu własnej indywidualności (tu w kontekście zawodowym) przez klienta. Coach oferuje pomoc w budowaniu i odnajdywaniu własnego potencjału, poprzez wspieranie i rozwijanie kompetencji oraz dzielenie się informacją zwrotną. Coaching jako praktyka wykorzystywana coraz powszechniej w firmach i organizacjach na wszystkich szczeblach zarządzania może być uznany za zwrot w kierunku traktowania człowieka całościowo i podmiotowo, wraz z jego emocjami, motywacjami, twórczymi uzdolnieniami i niepowtarzalnością.

Czy zatem coaching kariery nie jest tym samym, co doradztwo zawodowe? Czy nie jest to kolejne modne i chwytliwe określenie tego, co już od dawna funkcjonuje i ma się całkiem dobrze? Odpowiedź brzmi przewrotnie: tak i nie. Coaching może być tym samym co doradztwo, jeśli doradca preferuje niedyrektywny styl kontaktu z klientem, jest nastawiony na proces i buduje bliskie, empatyczne relacje z klientem, pozwalające mu na dokonywanie w obecności coacha głębszych analiz i zwiększające otwartość.

Coaching nie jest jednak tym samym, co doradztwo z jednego zasadniczego powodu – coach nie dostarcza porad. Przy odpowiedniej stymulacji klient sam znajduje rozwiązania, które charakteryzują się znacznie większą skutecznością i niemal zawsze są wcielane w życie ze względu na to, że pochodzą one od samego klienta. Coach nie odpowiada na pytania, może co najwyżej zakwestionować odpowiedzi czy z nimi dyskutować.

Głównym celem spotkania coachingowego, w przeciwieństwie np. do konsultacji czy poradnictwa pojmowanego dyrektywnie, jest to, by klient nauczył się auto-coachingu oraz wytrenował umiejętności, których będzie mógł użyć w przyszłych, podobnych sytuacjach.

Przywołajmy znaną przypowieść o głodnym i Jezusie. Coach nie daje klientowi ryby; oferuje mu za to całą swą wiedzę, umiejętności i życzliwość, by nauczyć go, jak ryby łowić (czasem daje wędkę). Nie bez powodu o najlepszych coachach mówi się, że zadają właściwie pytania, a nie, że dają właściwe odpowiedzi.Między doradztwem zawodowym a coachingiem kariery istnieją też pewne zasadnicze różnice związane z wykształceniem. W Stanach Zjednoczonych, gdzie coaching kariery jest popularny i prężnie się rozwija, te 2 dziedziny są w ustawodawstwie wyraźnie rozgraniczone. By pracować jako doradca zawodowy (career counselor), trzeba mieć w większości stanów ukończone na poziomie magisterskim studia psychologiczne lub z poradnictwa. Coachom nie stawia się takich wymogów formalnych, ale by być naprawdę efektywnym coachem, należy przejść odrębną ścieżkę edukacji, obejmującą kompleksowe szkolenie i trening dotyczący wiedzy, umiejętności i zdolności coachingowych (KSA – training in coaching knowledge, skills and abilities) .
W Polsce sama idea coachingu jest jeszcze „w powijakach”, mamy niewielką (aczkolwiek stale rosnącą) grupę certyfikowanych coachów , którzy przeszli specjalistyczne, długotrwałe i dość kosztowne szkolenie. Coaching kariery jeszcze nie wyodrębnił się jako oddzielna dziedzina, ale można prognozować, że dość szybko się rozwinie, ze względu na zapotrzebowanie na usługi tego typu. Żeby być coachem, nie trzeba koniecznie mieć wykształcenia psychologicznego, choć na pewno, podobnie jak w przypadku doradcy zawodowego, jest ono dużym atutem i może być bardzo pomocne w nawiązywaniu właściwiej relacji z klientem.Doradcę zawodowego różnią także od coacha kariery metody pracy. Przede wszystkim doradztwo zawodowe jest znacznie bardziej ustrukturyzowane niż coaching. W doradztwie zawodowym stosuje się także często standaryzowane testy psychologiczne, do których coachowie odwołują się znacznie rzadziej (jeżeli zajdzie taka wyraźna potrzeba). Jest jednak wiele technik, których z powodzeniem można używać w obydwu tych dziedzinach.
Praca z klientem w coachingu karieryCoaching jako proces inicjowania zmian i towarzyszenia klientowi w rozwoju wypracował specyficzne metody i narzędzia. Warto w tym miejscu przedstawić, oczywiście skrótowo, przynajmniej niektóre z tych metod, szczególnie te, które mogą być użyteczne dla doradców zawodowych.Coaching, w tym również coaching kariery, podobnie jak doradztwo zawodowe, opiera się głównie na rozmowach. Rozmowy coachingowe nie są jednak zwykłą pogawędką, swobodną wymianą zdań czy udzielaniem porad. Jak pisze R. Hargrove, autor Mistrzowskiego coachingu, w rozmowie coachingowej nie ma miejsca na komentarze i cyniczne uwagi. Nie chodzi w niej także o rozsądne planowanie celów ani wysłuchiwanie relacji rozmówcy z pozycji sędziego . Według Hargrove’a celem rozmowy coachingowej jest wywarcie wpływu na rozmówcę – słuchanie i mówienie z pozycji kogoś, kto pragnie sukcesu klienta. Coach widzi w swoim podopiecznym to, co jest w nim najlepsze, nawet jeśli on zawodzi lub popełnia błędy. Jest to rodzaj rozmowy, dzięki której ludzie dostrzegają nowe możliwości i przekraczają bariery, odchodzą zainspirowani, umocnieni i wiedzą, co mają robić. Cel ten coach osiąga poprzez aktywne słuchanie, zaangażowane mówienie oraz stosowanie 7 typów rozmów coachingowych :

  • Typ 1. Deklarowanie nowych możliwości – ten rodzaj rozmowy polega na zachęcaniu podopiecznych, aby uwzględniając to, co jest możliwe i opierając się na swoich dotychczasowych doświadczeniach, zadeklarowali możliwość, w którą chcą się naprawdę zaangażować. Coach pomaga dostrzec te możliwości, które zostały pominięte na skutek zniekształceń percepcyjnych, społecznych itp.
  • Typ 2. Myślący partner – w tej rozmowie coach pomaga znaleźć rozwiązanie trudnej lub skomplikowanej sytuacji. Wspólnie z podopiecznym wysuwa nowe, innowacyjne pomysły, prezentuje świeże poglądy, inny punkt widzenia, kwestionuje wszystkie te rozwiązania, które wydają się oczywiste.
  • Typ 3. Wydobywanie odpowiedzi – ten typ rozmowy opiera się na założeniu, że każdy zna odpowiedź na pytanie zadane przez siebie, ale nie każdy potrafi ją w sposób jasny i zrozumiały sformułować. Zadaniem coacha jest pomoc w wydobyciu tej wiedzy, a czasem też uczuć lub reakcji, by następnie poddać je analizie.
  • Typ 4. Przemodelowanie sposobu myślenia i postaw – ten rodzaj rozmów, kluczowy dla transformacji, stosowany jest zazwyczaj po wydobyciu odpowiedzi. Coach szuka za ich pomocą odpowiedzi na pytanie, jak podopieczny postrzega siebie i swoją rolę w danej chwili, co musi zmienić w sposobie postrzegania siebie, przez jaki „filtr” mówi i słucha, jak można to zmienić itp.
  • Typ 5. Nauczanie i doradzanie – mimo że coaching nie jest procesem z natury doradczym ani edukacyjnym w standardowym rozumieniu tych pojęć, w pewnych szczególnych przypadkach można jednak odwołać się do udzielania rad. Czasem po prostu konieczne jest udzielenie praktycznej rady, choćby wtedy, gdy podopieczny bezpośrednio o nią prosi. Należy jednak przestrzegać określonych zasad przy stosowaniu rozmowy powyższego typu – powinna ona być przyjazna i szczera, praktyczna, mądra i przeprowadzona w odpowiednim czasie, czyli wtedy, gdy klient chce słuchać
  • Typ 6. Zachęcanie do działania – zadaniem coacha jest zachęcenie podopiecznego do wyjścia poza zwykłe szukanie odpowiedzi na pytania, by mógł dotrzeć do prawdziwie głębokiej refleksji nad rozpatrywanym zagadnieniem i skłonienie go do wykorzystania tej refleksji w działaniu, które ma być konsekwencją takich przemyśleń.
  • Typ 7. Szczera krytyka – ma służyć uświadomieniu podopiecznemu jego mocnych i słabych stron poprzez spojrzenie „z boku”, a ocena ta musi opierać się na obiektywnych obserwacjach coacha i kończyć się zainicjowaniem możliwości zmiany w obszarach wymagających rozwoju.

Coach kariery może „żonglować” w trakcie spotkania typami rozmowy wymienionymi wyżej, w zależności od rozpoznania potrzeb podopiecznego i celów stawianych konkretnemu spotkaniu. Rozmowy są jednak tylko sposobem pomocy w dokonywaniu zmian, do inicjowania których mogą służyć konkretne metody i narzędzia zarządzania karierą.


Zarządzanie własną karierą zawodową jest to leitmotiv, przewijający się coraz częściej w rozmowach prowadzonych przez doradców zawodowych. Warto w związku z tym wyjść naprzeciw oczekiwaniom naszych klientów i przyjąć w doradztwie zawodowym perspektywę coachingową właśnie – swoistą filozofię interakcji, skutkującą specyficzną metodologią prowadzenia rozmowy i konkretnymi narzędziami pracy. Pozwoli to osobie poszukującej pracy bardziej elastycznie dopasować się do wymogów rynku, nauczy formułowania swoich celów w biznesowych kategoriach i przekładania ich na konkretne działania, czego często brakuje osobom wchodzącym na rynek pracy, powracającym na niego lub długotrwale bezrobotnym. Przyjęcie podejścia coachingowego może też być fascynującą drogą rozwoju zawodowego dla doradców, którzy redefiniują swoją rolę w nowej rzeczywistości lub po prostu są zainteresowani poszerzaniem swoich horyzontów i podwyższaniem kwalifikacji. Coaching kariery jest z dużym prawdopodobieństwem dziedziną, która będzie się prężnie rozwijać, więc z punktu widzenia zarządzania własną karierą jest to  inwestycja  bardzo trafiona.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *